Zelfstandige medewerker inschakelen? Zo vermijd je schijnzelfstandigheid

22 juni 2016 door Danny De Pourcq

zo-vermijd-je-schijnzelfstandigheid.jpgVan starters tot doorwinterde ondernemingen: steeds meer bedrijven doen een beroep op zelfstandige medewerkers. Ideaal om gespecialiseerde projecten op te volgen of druktepieken op te vangen. Maar lijkt die samenwerking te veel op de klassieke verhouding werkgever-loontrekkende, dan loert schijnzelfstandigheid om de hoek. Met zware financiële gevolgen voor beide partijen.

De tijd dat je ongeremd zelfstandigen kon inzetten als personeelsleden ligt achter ons. De controles op schijnzelfstandigheid zijn strenger geworden en voor een aantal risicosectoren - bouw, bewaking, transport en schoonmaak -  werden aparte spelregels uitgedokterd.

De algemene criteria op een rij

Om te bepalen of er sprake is van schijnzelfstandigheid, zijn er 4 wettelijke criteria:

  1. Bestaat er een contract dat duidelijk maakt dat het om een zelfstandige samenwerking gaat? Of volgt de andere partij jouw (informele) afspraken?
  2. Kan de zelfstandige zelf beslissen hoe hij zijn werk indeelt en zijn opdracht afhandelt? Of volgt hij de planning en de werkwijze die jij uitstippelt?
  3. Kan de zelfstandige werken wanneer hij dat zelf wil? Of moet hij zich houden aan de bedrijfsuren?
  4. Overleg je met de zelfstandige over afgewerkte opdrachten en projecten? Of is er eerder sprake van regelmatige rapportage en hiërarchische controle?

Is voor elk criterium eerder de tweede dan de eerste vraag van toepassing, dan is de kans groot dat je zelfstandige medewerker bij een controle als schijnzelfstandige wordt bestempeld.

Aparte regels voor risicobranches

In de bouw, bewaking, transport en schoonmaak komt schijnzelfstandigheid vaak voor. Daarom traden in 2013 aparte regels in voege voor deze sectoren. Om niet het etiket van schijnzelfstandige opgeplakt te krijgen, moet de medewerker aan minstens 5 van 9 criteria voldoen:

  1. Hij draagt zelf zijn financieel of economisch risico, onder meer door zelf te investeren in zijn zaak.
  2. Hij kiest zelf hoe hij zijn financiële middelen inzet.
  3. Hij beslist zelf over het aankoopbeleid van zijn zaak.
  4. Hij bepaalt mee de prijzen die hij hanteert.
  5. Er is een resultaatverbintenis.
  6. Hij heeft de vrijheid om zelf personeel aan te werven.
  7. Hij stelt zich bij andere partijen voor als zelfstandige en heeft verschillende opdrachtgevers.
  8. Zijn vergoeding hangt af van de omvang van de opdracht of het geboekte resultaat.
  9. Hij werkt met eigen bedrijfsmiddelen: werkruimte, auto, laptop, kantoormateriaal …

Zware financiële dobber

Valt het verdict van schijnzelfstandigheid, dan zijn de gevolgen niet mals. De arbeidsrechtbank kan hem herkwalificeren naar werknemer, waardoor je als werkgever een hoop sociale bijdragen zal moeten bijpassen. En de schijnzelfstandige zelf kan de ingebrachte kosten voor zijn thuiskantoor kwijtspelen.

Zet afspraken op papier

Schijnzelfstandigheid vermijden kan je door een zelfstandige samenwerkingsovereenkomst op te stellen. Die bevat de volgende bouwstenen:

  • De partijen met al hun contactgegevens. In onderaanneming gaat het dan om ‘opdrachtgever-dienstverlener’, bij gelijkwaardige samenwerking simpelweg over ‘ondergetekenden’.
  • De overeenkomst: beschrijf kort waartoe de partijen zich concreet verbinden.
  • Het statuut van zelfstandige: geef aan dat de samenwerking tussen zelfstandigen plaatsvindt, en dus niet in een verhouding werkgever-werknemer.
  • Concrete afspraken: wie doet wat, hoe en waar?
  • Vergoeding: maak duidelijke afspraken over geld. Gaat het om een uurtarief, dagprijs of projectprijs? Welke afspraken maak je rond facturatie? En wat met gemaakte kosten?
  • Termijn: wanneer gaat het contract in en voor hoe lang? Wie kan het contract opzeggen en welke acties moeten daarvoor worden ondernomen?
  • Aansprakelijkheid: wie is verantwoordelijk voor fouten, en hoe wordt eventuele schade vergoed? Licht ook kort toe wat de gevolgen zijn als het contract niet nageleefd wordt.

Voor opdrachtgever-leverancierrelaties komen daar meestal nog enkele zaken bij:

  • Niet-concurrentiebeding: tijdens het contract (en eventueel daarna nog even) werkt de leverancier niet voor de concurrentie.
  • Niet-afwervingsbeding: de partijen spreken af om geen personeel (of andere partijen) van elkaar af te snoepen.
  • Confidentialiteit: de leverancier geeft geen vertrouwelijke info door aan andere partijen.
  • Eigendomsrechten: wie wordt de eigenaar van bijvoorbeeld een applicatie, een tekst of een design?

 

Vragen of hulp?

Op zeker spelen en een waterdichte zelfstandige samenwerkingsovereenkomst opstellen? Een expert van SD Worx helpt je graag verder. Neem gerust even contact op met een kantoor in je buurt.

Danny De Pourcq

Geschreven door Danny De Pourcq

Danny De Pourcq werkt al 25 jaar als regioverantwoordelijke bij Xerius. Dankzij zijn dagelijks contact met boekhouders en ondernemers is Danny een expert in sociale bijdragen en de opstartformaliteiten van een zelfstandige.

ebook je loon als zelfstandig bedrijfsleider

Ontvang wekelijks een blogupdate

Reageer op dit artikel


Dit artikel gebruiken op je eigen website? Lees hier de voorwaarden.

Een goed idee voor een blogartikel? Laat het ons weten via communicatie@xerius.be of meld je aan als guestblogger